ผ่าตัดริดสีดวงทวารเทคนิคมาตรฐาน

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเทคนิคมาตรฐาน คืออะไร?

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเทคนิคมาตรฐาน (Hemorrhoidectomy) เป็นการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูงสำหรับผู้ป่วยริดสีดวงทวารขนาดใหญ่ หรือผู้ที่มีอาการรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
หลักการของการผ่าตัดคือการนำหัวริดสีดวงที่ผิดปกติออก โดยคงโครงสร้างสำคัญของทวารหนักไว้ให้มากที่สุด เพื่อช่วยลดอาการเลือดออก อาการมีก้อนยื่น และลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำในระยะยาว

การผ่าตัดตัดอะไรออก?

ผู้ป่วยหลายคนกังวลว่าการผ่าตัดริดสีดวงจะเป็นการตัดเนื้อเยื่อบริเวณทวารหนักออกเป็นจำนวนมาก
ในความเป็นจริง การผ่าตัดจะมุ่งเน้นไปที่หัวริดสีดวงที่มีปัญหา โดยพยายามเก็บรักษาเนื้อเยื่อปกติรอบข้างไว้ให้มากที่สุด
เป้าหมายของการผ่าตัดคือ

• ลดอาการเลือดออก
• แก้ปัญหาก้อนริดสีดวงที่ยื่นออกมา
• ลดการระคายเคืองและการอักเสบเรื้อรัง
• ช่วยให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ

การผ่าตัดริดสีดวงไม่ได้ตัดกล้ามเนื้อหูรูด

อีกหนึ่งความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือ ผู้ป่วยบางรายกังวลว่าการผ่าตัดริดสีดวงจะทำให้กลั้นอุจจาระไม่ได้
โดยทั่วไป การผ่าตัดริดสีดวงมาตรฐานจะทำในชั้นเนื้อเยื่อที่อยู่เหนือกล้ามเนื้อหูรูด และไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการตัดกล้ามเนื้อดังกล่าว
ศัลยแพทย์จะระมัดระวังในการรักษาโครงสร้างสำคัญของทวารหนัก เพื่อลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและคงการทำงานของหูรูดทวารหนักไว้ตามปกติ

Hemorrhoidectomy ยังเป็นมาตรฐานการรักษาในหลายกรณี

แม้ปัจจุบันจะมีทางเลือกการรักษาแบบแผลเล็ก เช่น การรัดยาง (Rubber Band Ligation) การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) หรือ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation ; RFA)
แต่การผ่าตัดริดสีดวงทวารยังคงเป็นมาตรฐานการรักษาที่สำคัญ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มี

• ริดสีดวงระยะที่ 3 หรือ 4
• ริดสีดวงขนาดใหญ่หลายหัว
• ก้อนยื่นออกมาตลอดเวลา
• เลือดออกเรื้อรัง
• เคยรักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล

ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ การผ่าตัดมักให้ผลการรักษาที่ดีและมีโอกาสกลับเป็นซ้ำต่ำในระยะยาว

การผ่าตัดเหมาะกับทุกคนหรือไม่?

ไม่จำเป็น
ผู้ป่วยริดสีดวงทวารแต่ละรายมีความรุนแรงของโรคแตกต่างกัน บางรายอาจรักษาได้ด้วยการปรับพฤติกรรม การใช้ยา หรือหัตถการแบบแผลเล็กโดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด

การตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยให้สามารถเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

เมื่อไรจึงควรพิจารณาผ่าตัดริดสีดวงทวาร?

ผู้ป่วยริดสีดวงทวารไม่ได้จำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดทุกราย ปัจจุบันมีทางเลือกในการรักษาหลายรูปแบบ ตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การใช้ยา การรัดยาง (Rubber Band Ligation) การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) และ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA)

อย่างไรก็ตาม ในผู้ป่วยบางกลุ่ม การผ่าตัดอาจเป็นแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุด เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีและลดโอกาสการกลับเป็นซ้ำในระยะยาว

ริดสีดวงระยะที่ 3

ริดสีดวงระยะที่ 3 คือภาวะที่หัวริดสีดวงยื่นออกมาภายนอกขณะถ่ายอุจจาระหรือออกแรง และไม่สามารถหดกลับเข้าไปได้เอง ผู้ป่วยต้องใช้มือช่วยดันกลับเข้าไป ผู้ป่วยบางรายสามารถรักษาได้ด้วยหัตถการแบบแผลเล็ก เช่น Laser Hemorrhoidoplasty หรือ Radiofrequency Ablation; RFA) อย่างไรก็ตาม หากริดสีดวงมีขนาดใหญ่ มีหลายหัว หรือมีอาการรุนแรง การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า

ริดสีดวงระยะที่ 4

ริดสีดวงระยะที่ 4 คือภาวะที่หัวริดสีดวงยื่นออกมาอยู่ภายนอกตลอดเวลา และไม่สามารถดันกลับเข้าไปได้

ผู้ป่วยมักมีอาการ

• มีก้อนยื่นออกมาตลอดเวลา
• ระคายเคืองและทำความสะอาดลำบาก
• มีเลือดออกเป็นประจำ
• มีเมือกซึม
• ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต

ในผู้ป่วยกลุ่มนี้ การผ่าตัดมาตรฐานมักเป็นหนึ่งในแนวทางการรักษาที่สำคัญ

เลือดออกเรื้อรังจากริดสีดวง

ผู้ป่วยบางรายมีเลือดออกจากริดสีดวงเป็นประจำจนรบกวนการใช้ชีวิต หรือเกิดภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือดเรื้อรัง หากอาการไม่ตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น การผ่าตัดอาจช่วยแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ริดสีดวงขนาดใหญ่หรือมีหลายหัว

ในบางราย ริดสีดวงมีขนาดใหญ่หรือเกิดหลายตำแหน่งพร้อมกัน ทำให้เกิดอาการมาก เช่น

• มีก้อนยื่นออกมาหลายหัว
• ทำความสะอาดลำบาก
• ระคายเคืองเรื้อรัง
• มีเลือดออกซ้ำ ๆ

การผ่าตัดอาจช่วยแก้ไขปัญหาได้ครอบคลุมกว่าวิธีรักษาอื่นในผู้ป่วยกลุ่มนี้

รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล

ผู้ป่วยบางรายเคยได้รับการรักษาด้วย

• การปรับพฤติกรรม
• การใช้ยา
• การรัดยาง (Rubber Band Ligation)
• การรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty)
• การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

แต่อาการยังคงเป็นซ้ำหรือไม่ดีขึ้นตามที่คาดหวัง
ในกรณีดังกล่าว การผ่าตัดอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมเพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ชัดเจนและยั่งยืนมากขึ้น

สรุป

การผ่าตัดริดสีดวงทวารมักพิจารณาในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงระยะที่ 3-4 ริดสีดวงขนาดใหญ่หลายหัว เลือดออกเรื้อรัง หรือผู้ที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล อย่างไรก็ตาม การเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมควรอาศัยการตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เนื่องจากผู้ป่วยแต่ละรายมีลักษณะของโรคและความต้องการที่แตกต่างกัน

เครื่องมือ Bipolar Vessel Sealing System คืออะไร?

เครื่องมือในกลุ่ม Bipolar Vessel Sealing System เป็นอุปกรณ์ผ่าตัดที่ใช้พลังงานไฟฟ้าควบคุมด้วยระบบคอมพิวเตอร์ เพื่อช่วยปิดผนึกหลอดเลือดและเนื้อเยื่อระหว่างการผ่าตัด ปัจจุบันเทคโนโลยีนี้ถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในศัลยกรรมหลายสาขา รวมถึงการผ่าตัดริดสีดวงทวาร เนื่องจากช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถตัดและห้ามเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Bipolar Vessel Sealing System ทำงานอย่างไร?

เครื่องมือกลุ่มนี้ใช้พลังงานไฟฟ้าร่วมกับแรงกดที่เหมาะสม เพื่อเชื่อมประสานผนังหลอดเลือดเข้าด้วยกัน ทำให้สามารถห้ามเลือดได้อย่างแม่นยำ และลดความจำเป็นในการผูกเส้นเลือดด้วยวิธีดั้งเดิมในหลายขั้นตอนของการผ่าตัด

ข้อดีของ Bipolar Vessel Sealing System ในการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

ควบคุมเลือดออกได้ดี

เครื่องมือกลุ่มนี้ช่วยปิดผนึกหลอดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้การผ่าตัดเป็นไปอย่างราบรื่นและช่วยลดการเสียเลือดระหว่างผ่าตัด

ช่วยให้การผ่าตัดมีประสิทธิภาพมากขึ้น

การตัดและห้ามเลือดสามารถทำได้ในขั้นตอนเดียว ช่วยลดจำนวนขั้นตอนระหว่างการผ่าตัด และช่วยให้การผ่าตัดมีความคล่องตัวมากขึ้น

ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อข้างเคียง

ระบบควบคุมพลังงานของเครื่องมือกลุ่มนี้ถูกออกแบบมาเพื่อลดการกระจายความร้อนออกไปยังเนื้อเยื่อรอบข้างมากเกินความจำเป็น ช่วยลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อปกติบริเวณใกล้เคียง

กลับบ้านได้เร็วในผู้ป่วยส่วนใหญ่

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับบ้านได้ภายในวันเดียวกันหลังผ่าตัด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของโรค สุขภาพโดยรวม และดุลยพินิจของแพทย์ผู้รักษา

ผลการรักษาระยะยาวที่ดี

การผ่าตัดริดสีดวงยังคงเป็นหนึ่งในแนวทางการรักษาที่มีประสิทธิภาพสูง โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่ ริดสีดวงระยะที่ 3-4 หรือผู้ที่รักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล

เทคโนโลยีนี้ทำให้ไม่เจ็บเลยหรือไม่?

แม้เครื่องมือ Bipolar Vessel Sealing System จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผ่าตัด แต่ผู้ป่วยยังคงมีอาการปวดหลังผ่าตัดได้ เนื่องจากบริเวณทวารหนักเป็นตำแหน่งที่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกจำนวนมาก
ระดับความเจ็บปวดหลังผ่าตัดขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ขนาดของริดสีดวง
• จำนวนหัวริดสีดวง
• เทคนิคการผ่าตัด
• การตอบสนองของผู้ป่วยแต่ละราย

สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่เครื่องมือ แต่คือการเลือกวิธีรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย

แม้เทคโนโลยี Bipolar Vessel Sealing จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการผ่าตัด แต่การเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมยังคงขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและผู้ป่วยแต่ละราย

สรุป

สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่เครื่องมือ แต่คือการเลือกวิธีรักษาให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย

ขั้นตอนการผ่าตัดริดสีดวงทวาร

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเป็นหัตถการที่ทำในห้องผ่าตัด โดยศัลยแพทย์จะเลือกวิธีการรักษาให้เหมาะสมกับลักษณะของโรคและผู้ป่วยแต่ละราย

1. ดมยาสลบหรือบล็อกหลัง

ก่อนผ่าตัด วิสัญญีแพทย์จะประเมินสุขภาพของผู้ป่วยและเลือกวิธีระงับความรู้สึกที่เหมาะสมกับแต่ละราย เช่น
การให้ยาระงับความรู้สึกทางหลอดเลือดดำ (TIVA) ร่วมกับ การฉีดยาชาเฉพาะที่รอบทวารหนัก (Perianal Block)หรือ การฉีดยาชาบริเวณไขสันหลัง (Spinal Block) ในผู้ป่วยที่เหมาะสม
ระหว่างการผ่าตัด ผู้ป่วยจะไม่รู้สึกเจ็บ โดยวิธีที่เลือกขึ้นอยู่กับชนิดของการผ่าตัด สุขภาพของผู้ป่วย และดุลยพินิจของศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์

2. ตรวจประเมินริดสีดวงในห้องผ่าตัด

หลังจากได้รับการระงับความรู้สึก ศัลยแพทย์จะตรวจประเมินตำแหน่ง ขนาด และจำนวนหัวริดสีดวงอย่างละเอียด เพื่อวางแผนการผ่าตัดให้เหมาะสม

3. ตัดหัวริดสีดวงที่มีปัญหา

ศัลยแพทย์จะนำหัวริดสีดวงที่เป็นสาเหตุของอาการออก โดยพยายามเก็บรักษาเนื้อเยื่อปกติรอบข้างไว้ให้มากที่สุด ร่วมกับการเย็บแผลโดยใช้ไหมละลาย

4. ห้ามเลือดและตรวจความเรียบร้อย

หลังตัดหัวริดสีดวงออก จะมีการห้ามเลือดและตรวจสอบความเรียบร้อยของแผลผ่าตัดก่อนสิ้นสุดการผ่าตัด

5. พักฟื้นและกลับบ้าน

หลังผ่าตัด ผู้ป่วยจะพักสังเกตอาการในห้องพักฟื้นจนรู้สึกตัวดี ก่อนย้ายเข้าหอผู้ป่วยเพื่อพักฟื้นต่อ โดยแพทย์และพยาบาลจะติดตามอาการปวด เลือดออก และการขับถ่ายอย่างใกล้ชิด
โดยทั่วไป ผู้ป่วยจะพักรักษาตัวในโรงพยาบาล อย่างน้อย 1 คืน และสามารถกลับบ้านได้เมื่ออาการคงที่ รับประทานอาหารได้ เดินได้ และไม่มีภาวะแทรกซ้อน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละราย

หลังผ่าตัดริดสีดวงจะเจ็บมากไหม?

คำตอบสั้น ๆ คือ

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเป็นการผ่าตัดที่สามารถมีอาการปวดหลังผ่าตัดได้ โดยเฉพาะในช่วง 1-2 สัปดาห์แรก

เนื่องจากบริเวณทวารหนักเป็นตำแหน่งที่มีเส้นประสาทรับความรู้สึกจำนวนมาก ผู้ป่วยจึงอาจมีอาการปวด แสบ หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณแผลผ่าตัดได้ในช่วงแรกหลังการรักษา
อย่างไรก็ตาม ระดับความเจ็บปวดแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย และปัจจุบันมีทั้งยาแก้ปวด ยาระบาย และแนวทางดูแลหลังผ่าตัดที่ช่วยให้ผู้ป่วยผ่านช่วงพักฟื้นได้ดีขึ้นกว่าสมัยก่อนมาก

อาการที่อาจพบหลังผ่าตัด

ในช่วงแรกหลังการผ่าตัด ผู้ป่วยอาจมีอาการ

• ปวดหรือแสบแผลบริเวณทวารหนัก
• เจ็บมากขึ้นขณะถ่ายอุจจาระ
• มีเลือดซึมเล็กน้อยจากแผล
• รู้สึกตึงหรือบวมบริเวณแผลผ่าตัด

อาการเหล่านี้มักค่อย ๆ ดีขึ้นตามระยะเวลาการหายของแผล

ต้องพักฟื้นกี่วัน?

ระยะเวลาพักฟื้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ขนาดและจำนวนหัวริดสีดวง
• ลักษณะของการผ่าตัด
• โรคประจำตัว
• ลักษณะงานที่ทำ
• การตอบสนองของร่างกายแต่ละคน

โดยทั่วไป ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถกลับไปทำกิจวัตรประจำวันเบา ๆ ได้ภายในไม่กี่วันหลังผ่าตัด
อย่างไรก็ตาม งานที่ต้องใช้แรงมาก การยกของหนัก หรือกิจกรรมที่ต้องนั่งเป็นเวลานาน อาจต้องใช้เวลาพักฟื้นนานกว่านั้น
อย่างไรก็ตาม ระดับความเจ็บปวดแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย และปัจจุบันมีทั้งยาแก้ปวด ยาระบาย และแนวทางดูแลหลังผ่าตัดที่ช่วยให้ผู้ป่วยผ่านช่วงพักฟื้นได้ดีขึ้นกว่าสมัยก่อนมาก
นอกจากนี้ การศึกษาแบบสุ่มเปรียบเทียบที่ตีพิมพ์ในปี 2022 ซึ่งเปรียบเทียบการผ่าตัดด้วยเครื่องมือกลุ่ม Bipolar Vessel Sealing System กับเทคนิคมาตรฐานแบบดั้งเดิม (Conventional Diathermy) พบว่ากลุ่มที่ใช้เครื่องมือดังกล่าวมีคะแนนความเจ็บปวดหลังผ่าตัดและความต้องการยาแก้ปวดต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ทั้งนี้ ผลลัพธ์ยังขึ้นอยู่กับเทคนิคการผ่าตัดและลักษณะของผู้ป่วยแต่ละราย

การถ่ายอุจจาระครั้งแรกหลังผ่าตัดจะเจ็บไหม?

นี่เป็นคำถามที่ผู้ป่วยถามบ่อยที่สุด
การขับถ่ายครั้งแรกหลังผ่าตัดอาจทำให้รู้สึกเจ็บหรือแสบแผลได้ โดยเฉพาะหากมีอาการท้องผูกหรืออุจจาระแข็ง
ด้วยเหตุนี้ แพทย์มักแนะนำให้

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง
• ใช้ยาระบายตามความเหมาะสม
• หลีกเลี่ยงการเบ่งถ่าย

เพื่อช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปได้ง่ายขึ้นและลดความเจ็บปวดจากแผลผ่าตัด

การผ่าตัดริดสีดวงในปัจจุบันต่างจากอดีตอย่างไร?

ในอดีต ผู้ป่วยจำนวนมากมีประสบการณ์ไม่ดีเกี่ยวกับการผ่าตัดริดสีดวง ทำให้เกิดความกังวลและความกลัวต่อการรักษา
ปัจจุบัน เทคโนโลยีการผ่าตัด เครื่องมือทางศัลยกรรม ยาแก้ปวด และการดูแลหลังผ่าตัดมีการพัฒนาไปมาก ทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถฟื้นตัวและกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วกว่าที่หลายคนเข้าใจ

สิ่งสำคัญที่สุด

การผ่าตัดริดสีดวงไม่ใช่การรักษาที่ "ไม่เจ็บเลย"
แต่ในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่ ริดสีดวงระยะที่ 3-4 หรือมีอาการรบกวนการใช้ชีวิตอย่างมาก การผ่าตัดอาจช่วยแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพและให้ผลการรักษาที่ดีในระยะยาว
การพูดคุยกับศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจข้อดี ข้อจำกัด และแนวทางการดูแลหลังผ่าตัด เพื่อประกอบการตัดสินใจเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุด

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดริดสีดวงทวาร

การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดมีความสำคัญไม่แพ้ตัวการผ่าตัดเอง การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเหมาะสมจะช่วยลดอาการปวด ลดภาวะแทรกซ้อน และช่วยให้แผลหายได้ดีขึ้น

แช่น้ำอุ่น (Sitz Bath)

การแช่น้ำอุ่นเป็น ทางเลือกเสริมในการดูแลหลังผ่าตัด ที่อาจช่วยบรรเทาอาการปวดและช่วยให้กล้ามเนื้อบริเวณทวารหนักคลายตัว
โดยทั่วไปสามารถแช่น้ำอุ่นวันละ 2ครั้ง หรือหลังการขับถ่ายตามคำแนะนำของแพทย์
ข้อดีของการแช่น้ำอุ่น ได้แก่

• ช่วยลดอาการปวด
• ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อหูรูด
• ช่วยให้ทำความสะอาดบริเวณแผลได้ง่ายขึ้น

รับประทานยาตามแพทย์สั่ง

หลังผ่าตัด แพทย์อาจจ่ายยาให้ตามความเหมาะสม เช่น

• ยาแก้ปวด
• ยาระบาย
• ยาปฏิชีวนะ (ในบางกรณี)

ควรรับประทานยาตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด และไม่ควรหยุดยาเองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์

รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง

กากใยอาหารช่วยให้อุจจาระนุ่มและขับถ่ายได้ง่ายขึ้น ลดความจำเป็นในการเบ่งถ่าย ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญในช่วงที่แผลกำลังหาย
ตัวอย่างอาหารที่มีกากใยสูง ได้แก่

• ผักใบเขียว
• ฟักทอง
• ฝรั่ง
• มะละกอ
• ข้าวกล้อง
• ข้าวโอ๊ต

ดื่มน้ำให้เพียงพอ

การดื่มน้ำอย่างเพียงพอช่วยให้อุจจาระไม่แข็งและลดโอกาสเกิดท้องผูก
โดยทั่วไปควรดื่มน้ำอย่างน้อย 1.5-2 ลิตรต่อวัน หรือมากกว่านั้นตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

หลีกเลี่ยงภาวะท้องผูก

ท้องผูกเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยเจ็บแผลมากขึ้นและอาจส่งผลต่อการหายของแผลผ่าตัด
ในช่วงพักฟื้นควร

• ไม่กลั้นอุจจาระ
• ไม่เบ่งถ่ายแรง
• รับประทานกากใยอาหารให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำสม่ำเสมอ
• ใช้ยาระบายตามคำแนะนำของแพทย์

เมื่อไรควรรีบกลับมาพบแพทย์?

ควรติดต่อโรงพยาบาลหรือกลับมาพบแพทย์หากมีอาการต่อไปนี้

• เลือดออกมากผิดปกติ
• ปวดมากจนยาไม่สามารถควบคุมอาการได้
• มีไข้สูง
• ปัสสาวะไม่ออก
• มีหนองหรือกลิ่นผิดปกติจากแผล

สรุป

หัวใจสำคัญของการดูแลหลังผ่าตัดริดสีดวง คือการควบคุมอาการปวด ดูแลแผลให้สะอาด และป้องกันภาวะท้องผูก
การแช่น้ำอุ่น รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ ดื่มน้ำให้เพียงพอ และรับประทานอาหารที่มีกากใยสูง จะช่วยให้การพักฟื้นเป็นไปอย่างราบรื่นและช่วยให้แผลหายได้ดีขึ้น

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบได้หลังผ่าตัดริดสีดวงทวาร

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเป็นหัตถการที่ทำกันอย่างแพร่หลายและมีความปลอดภัยสูง อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับการผ่าตัดทุกชนิด ยังคงมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนบางประการได้
ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นกับผู้ป่วยทุกราย แต่ผู้ป่วยควรได้รับข้อมูลที่ครบถ้วนก่อนตัดสินใจรักษา

เลือดออกหลังผ่าตัด

อาจพบเลือดซึมเล็กน้อยจากแผลผ่าตัดในช่วงแรกหลังการรักษาได้
อย่างไรก็ตาม หากมีเลือดออกปริมาณมาก เลือดออกต่อเนื่อง หรือมีลิ่มเลือดจำนวนมาก ควรรีบกลับมาพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

ปัสสาวะลำบาก

ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปัสสาวะลำบากในช่วงแรกหลังผ่าตัด โดยเฉพาะในช่วง 24 ชั่วโมงแรก
สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับอาการปวดบริเวณแผล การบวมของเนื้อเยื่อ หรือผลจากการระงับความรู้สึก
อาการส่วนใหญ่มักดีขึ้นได้เองเมื่ออาการปวดและอาการบวมลดลง

แผลติดเชื้อ

ภาวะแผลติดเชื้อหลังผ่าตัดริดสีดวงพบได้ไม่บ่อย แต่สามารถเกิดขึ้นได้เช่นเดียวกับการผ่าตัดทุกชนิด
อาการที่ควรสังเกต ได้แก่

• ปวดมากขึ้นผิดปกติ
• มีไข้
• มีหนองไหลจากแผล
• มีกลิ่นผิดปกติ

หากมีอาการดังกล่าวควรรีบกลับมาพบแพทย์

แผลหายช้า

ผู้ป่วยบางรายอาจใช้เวลานานกว่าปกติในการฟื้นตัวและการหายของแผล
ปัจจัยที่อาจส่งผลต่อการหายของแผล ได้แก่

• โรคเบาหวาน
• การสูบบุหรี่
• ภาวะโภชนาการไม่ดี
• ภาวะท้องผูกเรื้อรัง

การดูแลแผลและปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเหมาะสมจะช่วยให้แผลหายได้ดีขึ้น

ภาวะทวารหนักตีบ (Anal Stenosis)

เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบไม่บ่อย แต่มีความสำคัญ
ภาวะนี้เกิดจากการเกิดพังผืดหรือการสูญเสียเนื้อเยื่อบริเวณทวารหนักมากเกินไป ทำให้ช่องทวารหนักแคบลงกว่าปกติ
ผู้ป่วยอาจมีอาการ

• ถ่ายอุจจาระลำบาก
• อุจจาระมีขนาดเล็กลง
• ต้องออกแรงเบ่งมากผิดปกติ

การวางแผนผ่าตัดอย่างเหมาะสมและการเก็บรักษาเนื้อเยื่อปกติไว้ให้เพียงพอ เป็นปัจจัยสำคัญในการลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนดังกล่าว

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อย

การผ่าตัดริดสีดวงเป็นการผ่าตัดที่มีความปลอดภัย แต่เช่นเดียวกับการผ่าตัดทุกชนิด ยังคงมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ แม้ว่าส่วนใหญ่จะพบไม่บ่อย และมักสามารถรักษาได้เมื่อได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม
การเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมและการผ่าตัดโดยศัลยแพทย์ผู้มีประสบการณ์ เป็นส่วนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มโอกาสในการรักษาที่ประสบความสำเร็จ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดริดสีดวงทวาร (FAQ)

ทำไมควรปรึกษาศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยเข้าใจว่าการมีเลือดออกทางทวารหนักหรือมีก้อนบริเวณทวารหนักหมายถึงริดสีดวงทวารเสมอ และบางรายอาจตัดสินใจเลือกวิธีรักษาด้วยตนเองจากข้อมูลบนอินเทอร์เน็ต

อย่างไรก็ตาม โรคบริเวณทวารหนักและลำไส้ใหญ่มีหลายภาวะที่อาจมีอาการคล้ายคลึงกัน เช่น แผลปริขอบทวาร ฝีคัณฑสูตร ติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่

การตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยให้ได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องและเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย
ริดสีดวงทวาร

ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนที่ต้องผ่าตัดตัดริดสีดวง (Hemorrhoidectomy)
แม้ว่าหน้านี้จะกล่าวถึงการผ่าตัดตัดริดสีดวง (Hemorrhoidectomy) แต่ในความเป็นจริง ผู้ป่วยไม่ได้จำเป็นต้องรักษาด้วยวิธีนี้ทุกราย ในผู้ป่วยที่เหมาะสม อาจพิจารณาแนวทางการรักษาอื่น ได้แก่

การรักษาโดยไม่ต้องผ่าตัด

• การปรับพฤติกรรมการขับถ่าย
• การรับประทานอาหารที่มีกากใยสูงและดื่มน้ำให้เพียงพอ
• การใช้ยา
• การรัดยาง (Rubber Band Ligation)

การผ่าตัดทางเลือกในผู้ป่วยที่เหมาะสม

• การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty)
• การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation, RFA)

การเลือกวิธีรักษาขึ้นอยู่กับระยะของโรค ความรุนแรงของอาการ ลักษณะของริดสีดวง และการประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก เพื่อให้เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

การเลือกวิธีรักษาควรพิจารณาเป็นรายบุคคล

ไม่มีวิธีรักษาใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
การตัดสินใจเลือกแนวทางการรักษาจะพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น

• ระยะของริดสีดวง
• ขนาดและจำนวนหัวริดสีดวง
• ความรุนแรงของอาการ
• โรคประจำตัว
• ความคาดหวังของผู้ป่วย
• ระยะเวลาพักฟื้นที่ยอมรับได้

เป้าหมายสำคัญคือการรักษาที่เหมาะสม ไม่ใช่การผ่าตัดเสมอไป

เป้าหมายของการรักษาไม่ใช่การเลือกหัตถการที่ซับซ้อนที่สุด แต่คือการเลือกวิธีที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละรายมากที่สุด
การประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยให้ผู้ป่วยเข้าใจข้อดี ข้อจำกัด และทางเลือกในการรักษา เพื่อร่วมกันวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับตนเอง

ดูแลโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ผู้ป่วยริดสีดวงทวารแต่ละรายมีลักษณะของโรคและความต้องการที่แตกต่างกัน การประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการรักษาแบบไม่ผ่าตัด การรัดยาง การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ หรือการผ่าตัดตัดริดสีดวง
ผศ.นพ.ปุณวัฒน์ จันทรจำนง เป็นศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก และอาจารย์แพทย์ประจำคณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มีประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยโรคลำไส้ใหญ่และทวารหนัก พร้อมทั้งมีผลงานวิจัย การฝึกอบรมจากต่างประเทศ และการมีส่วนร่วมในงานวิชาการด้านศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนักอย่างต่อเนื่อง

คุณวุฒิ

• ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านลำไส้ใหญ่และทวารหนัก
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (Assistant Professor)
• อาจารย์แพทย์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล
• อาจารย์ผู้ฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านต่อยอดสาขาศัลยศาสตร์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ประสบการณ์วิชาการและการฝึกอบรมต่างประเทศ

• Memorial Sloan Kettering Cancer Center (USA)
• Seoul St. Mary's Hospital (South Korea)
• National Cancer Center East (Japan)
• Radiofrequency Ablation Training for Hemorrhoid Treatment, Cologne, Germany (2022)

ผลงานวิจัยและงานวิชาการ

• มีผลงานวิจัยเกี่ยวกับการรักษาริดสีดวงทวารด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation, RFA)
• ผู้เขียนและผู้ร่วมวิจัยในวารสารวิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศ
• ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาบทความวิชาการ (Peer Reviewer)
• วิทยากรในการประชุมและหลักสูตรฝึกอบรมด้านศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ต้องการประเมินว่าจำเป็นต้องผ่าตัดหรือไม่?