การรักษาริดสีดวงทวารด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ

การรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) คืออะไร?

การรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) เป็นทางเลือกในการรักษาผู้ป่วยริดสีดวงทวารบางราย โดยมีเป้าหมายเพื่อลดอาการของโรคและลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ เมื่อเทียบกับการผ่าตัดริดสีดวงแบบดั้งเดิมในผู้ป่วยที่เหมาะสม
เทคนิคเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่ม Minimally Invasive Treatment หรือการรักษาแบบแผลน้อย ซึ่งแตกต่างจากการผ่าตัดริดสีดวงมาตรฐานที่มีการตัดหัวริดสีดวงออก

หลักการรักษาแตกต่างจากการผ่าตัดอย่างไร?

การผ่าตัดริดสีดวงทวารเทคนิคมาตรฐาน (Hemorrhoidectomy) มีหลักการคือการตัดหัวริดสีดวงที่ผิดปกติออก
ในขณะที่การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) โดยทั่วไปจะไม่ได้มุ่งเน้นการตัดหัวริดสีดวงออก แต่ใช้พลังงานเข้าไปที่เนื้อเยื่อริดสีดวงโดยตรงเพื่อทำลายเส้นเลือดที่มาเลี้ยงริดสีดวง และทำให้เกิดการหดตัวเล็กลงและการฝ่อของหัวริดสีดวงในที่สุด

การรักษาทำให้ริดสีดวงหายไปอย่างไร?

เมื่อพลังงานจากเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุถูกส่งเข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวง จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในเนื้อเยื่อ ส่งผลให้

• หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงริดสีดวงลดลงและถูกทำลาย
• หัวริดสีดวงค่อย ๆ หดยุบตัวลงในที่สุดเพราะไม่มีเลือดมาเลี้ยง
• อาการเลือดออกลดลง
• อาการมีก้อนยื่นลดลง

กระบวนการดังกล่าวเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปในช่วงหลังการรักษา

เหมาะกับผู้ป่วยทุกคนหรือไม่?

ไม่จำเป็น
การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) เหมาะกับผู้ป่วยบางรายเท่านั้น โดยเฉพาะผู้ป่วยริดสีดวงระยะที่ 2-3 ที่มีลักษณะของโรคเหมาะสม
ในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่มาก ริดสีดวงระยะที่ 4 หรือมีภาวะแทรกซ้อนบางอย่าง การผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐานอาจยังเป็นแนวทางที่เหมาะสมกว่า
ดังนั้น การตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจึงมีความสำคัญ เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)?

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยริดสีดวงทวารทุกคน การเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับระยะของโรค ขนาดของริดสีดวง ลักษณะอาการ และการตรวจประเมินโดยแพทย์
โดยทั่วไป การรักษาในกลุ่มนี้อาจเหมาะกับผู้ป่วยต่อไปนี้

ริดสีดวงทวารระยะที่ 2

ผู้ป่วยกลุ่มนี้มักมีอาการเลือดออกหรือมีก้อนยื่นออกมาขณะถ่ายอุจจาระ แต่หัวริดสีดวงสามารถหดกลับเข้าไปได้เอง
การรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุอาจช่วยลดอาการเลือดออกและทำให้หัวริดสีดวงหดตัวได้

ริดสีดวงทวารระยะที่ 3 บางราย

ผู้ป่วยระยะที่ 3 คือผู้ที่มีก้อนริดสีดวงยื่นออกมาขณะถ่ายอุจจาระและต้องใช้มือดันกลับ
ในบางรายที่หัวริดสีดวงมีขนาดไม่ใหญ่มาก การรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุอาจเป็นทางเลือกได้
อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยบางรายอาจเหมาะกับการผ่าตัดมากกว่า ขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและการตรวจประเมินโดยแพทย์

มีเลือดออกจากริดสีดวงเป็นประจำ

ผู้ป่วยที่มีอาการถ่ายเป็นเลือดจากริดสีดวงซ้ำ ๆ แม้จะปรับพฤติกรรมหรือใช้ยาแล้ว อาจได้รับประโยชน์จากการรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุในบางกรณี

มีก้อนยื่นขนาดไม่ใหญ่มาก

การรักษาในกลุ่มนี้มักให้ผลดีในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดเล็กถึงปานกลาง
หากหัวริดสีดวงมีขนาดใหญ่มาก หรือมีหลายหัวร่วมกัน อาจต้องพิจารณาทางเลือกอื่น เช่น การผ่าตัดริดสีดวงมาตรฐาน

ต้องการลดระยะพักฟื้น

ผู้ป่วยบางรายมีข้อจำกัดด้านเวลาในการพักฟื้นหรือไม่ต้องการหยุดงานเป็นเวลานาน
ในผู้ป่วยที่มีลักษณะโรคเหมาะสม การรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุอาจเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ควรพิจารณา

ใครบ้างที่อาจไม่เหมาะกับการรักษากลุ่มนี้?

โดยทั่วไป ผู้ป่วยต่อไปนี้อาจต้องพิจารณาแนวทางการรักษาอื่นเพิ่มเติม

• ริดสีดวงภายนอก
• ริดสีดวงระยะที่ 4
• ริดสีดวงขนาดใหญ่มาก
• มีก้อนยื่นออกมาตลอดเวลา
• มีภาวะแทรกซ้อนจากริดสีดวง

การตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

ไม่ใช่ริดสีดวงทุกคนที่ต้องผ่าตัด และไม่ใช่ริดสีดวงทุกคนที่เหมาะกับเลเซอร์หรือ RFA

การเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมควรอาศัยการตรวจประเมินโดยแพทย์ผู้เฉพาะทาง เพื่อให้ได้ผลการรักษาที่ดีที่สุดในผู้ป่วยแต่ละราย

การรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) คืออะไร?

Laser Hemorrhoidoplasty เป็นทางเลือกในการรักษาริดสีดวงทวารสำหรับผู้ป่วยบางราย โดยใช้พลังงานเลเซอร์ส่งเข้าไปยังเนื้อเยื่อริดสีดวง เพื่อทำลายเส้นเลือดที่มาเลี้ยงหัวริดสีดวงและ ทำให้หัวริดสีดวงยุบฝ่อลงและลดอาการของโรคในที่สุด
เทคนิคนี้แตกต่างจากการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน เนื่องจากไม่ได้มีวัตถุประสงค์ในการตัดหัวริดสีดวงออกทั้งหมด แต่เน้นการลดขนาดและลดเลือดที่ไปเลี้ยงหัวริดสีดวงจากภายใน

หลักการทำงานของเลเซอร์รักษาริดสีดวง

ในระหว่างการรักษา ศัลยแพทย์จะส่งพลังงานเลเซอร์เข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวงโดยตรง
พลังงานดังกล่าวจะทำให้เกิดการหดตัวของเนื้อเยื่อและทำลายหลอดเลือดภายในหัวริดสีดวง ส่งผลให้

• หัวริดสีดวงยุบฝ่อ
• เลือดออกลดลง
• อาการมีก้อนยื่นลดลง

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมักเกิดขึ้นอย่างค่อยเป็นค่อยไปหลังการรักษา

ข้อดีของการรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์

ผู้ป่วยบางรายอาจได้รับประโยชน์จากการรักษาด้วยเลเซอร์ เช่น

• ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อเมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบตัดออก
• ระยะพักฟื้นโดยทั่วไปสั้นกว่าการผ่าตัดมาตรฐาน
• ไม่มีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่เหมือนการผ่าตัดแบบตัดหัวริดสีดวงออก

ข้อจำกัดของการรักษาด้วยเลเซอร์

แม้การรักษาด้วยเลเซอร์จะเป็นทางเลือกที่น่าสนใจในผู้ป่วยบางราย แต่ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
ข้อจำกัดที่ควรทราบ ได้แก่

• ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกรายจะเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์
• ผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่มากอาจได้ผลลัพธ์ไม่ดีเท่าการผ่าตัดมาตรฐาน
• อาจมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้ในระยะยาว
• บางรายอาจยังจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดในอนาคต

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์?

การรักษาด้วยเลเซอร์อาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยบางราย เช่น

• ริดสีดวงทวารภายในระยะที่ 2
• ริดสีดวงทวารภายในระยะที่ 3 บางราย
• ผู้ที่มีเลือดออกจากริดสีดวงเป็นประจำ
• ผู้ที่ต้องการลดระยะพักฟื้น
• ผู้ที่ไม่ต้องการผ่าตัดแบบดั้งเดิมในกรณีที่ลักษณะโรคเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การวางแผนรักษาที่เหมาะสมควรอาศัยการตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

เลเซอร์รักษาริดสีดวงดีกว่าการผ่าตัดหรือไม่?

ไม่มีวิธีรักษาใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
การรักษาด้วยเลเซอร์มีข้อดีในเรื่องการลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อและระยะพักฟื้นหากเข้าเกณฑ์ที่เหมาะสม ขณะที่การผ่าตัดริดสีดวงมาตรฐานยังคงเป็นแนวทางสำคัญในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่หรือมีอาการรุนแรง
การเลือกแนวทางรักษาที่ดีที่สุดจึงขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและเป้าหมายการรักษาของผู้ป่วยแต่ละราย

การรักษาริดสีดวงด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) คืออะไร?

การรักษาริดสีดวงด้วยคลื่นความถี่วิทยุเป็นทางเลือกในการรักษาริดสีดวงทวารสำหรับผู้ป่วยบางราย โดยใช้พลังงานคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) ส่งเข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวง เพื่อทำลายเส้นเลือดที่มาเลี้ยงริดสีดวง และทำให้หัวริดสีดวงยุบฝ่อลงและลดอาการของโรคได้
เทคนิคนี้ได้รับการพัฒนาขึ้นในยุโรปและถูกนำมาใช้ในหลายประเทศสำหรับการรักษาผู้ป่วยริดสีดวงทวารที่มีลักษณะโรคเหมาะสม

คลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) คืออะไร?

Radiofrequency Ablation หรือ RFA คือการใช้พลังงานคลื่นความถี่วิทยุส่งเข้าสู่เนื้อเยื่อเป้าหมาย ทำให้เกิดความร้อนภายในเนื้อเยื่ออย่างควบคุมได้
ในกรณีของริดสีดวงทวาร พลังงานดังกล่าวจะถูกส่งเข้าไปภายในหัวริดสีดวงโดยตรง เพื่อให้เกิดการหดตัวของเนื้อเยื่อและทำลายเส้นเลือดเพื่อหยุดการไหลเวียนเลือดที่ไปเลี้ยงหัวริดสีดวง

การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) ทำงานอย่างไร?

ระหว่างการรักษา ศัลยแพทย์จะสอดหัวอุปกรณ์ขนาดเล็กเข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวง และปล่อยพลังงานคลื่นความถี่วิทยุไปยังตำแหน่งที่ต้องการรักษา
ผลที่เกิดขึ้นคือ

• หลอดเลือดภายในหัวริดสีดวงถูกทำลาย
• หัวริดสีดวงค่อย ๆ ยุบฝ่อลง
• อาการมีก้อนยื่นลดลง
• อาการเลือดออกลดลง

หลังการรักษา ร่างกายจะค่อย ๆ ดูดซึมเนื้อเยื่อที่ได้รับการรักษาและเกิดการหดตัวของหัวริดสีดวงตามธรรมชาติ

ข้อดีของ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

ในผู้ป่วยที่เหมาะสม RFA อาจมีข้อดีหลายประการ เช่น

• ลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อเมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบตัดออก
• ไม่มีแผลผ่าตัดขนาดใหญ่
• ระยะพักฟื้นโดยทั่วไปสั้นกว่าการผ่าตัดมาตรฐาน
• สามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้นในผู้ป่วยหลายราย

ข้อจำกัดของ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

แม้ RFA จะเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ แต่ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
ข้อจำกัดที่ควรทราบ ได้แก่

• ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกรายจะเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์
• ผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่มากอาจได้ผลลัพธ์ไม่ดีเท่าการผ่าตัดมาตรฐาน
• อาจมีโอกาสกลับเป็นซ้ำได้ในระยะยาว
• บางรายอาจยังจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดในอนาคต

ใครบ้างที่อาจเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์?

การรักษาด้วยเลเซอร์อาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยบางราย เช่น

• ริดสีดวงทวารภายในระยะที่ 2
• ริดสีดวงทวารภายในระยะที่ 3 บางราย
• ผู้ที่มีเลือดออกจากริดสีดวงเป็นประจำ
• ผู้ที่ต้องการลดระยะพักฟื้น
• ผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงการผ่าตัดแบบดั้งเดิมในกรณีที่ลักษณะโรคเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การประเมินแนวทางที่เหมาะสมควรอาศัยการตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) แตกต่างจากการผ่าตัดริดสีดวงอย่างไร?

การผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน (Hemorrhoidectomy) มีหลักการคือการตัดหัวริดสีดวงออก
ในขณะที่ RFA ใช้พลังงานคลื่นความถี่วิทยุเพื่อทำให้หัวริดสีดวงหดตัวจากภายใน โดยไม่ได้มุ่งเน้นการตัดหัวริดสีดวงออกทั้งหมด
ทั้งสองวิธีมีข้อดีและข้อจำกัดแตกต่างกัน และไม่มีวิธีใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน

งานวิจัยเกี่ยวกับ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

มีการศึกษาทางการแพทย์หลายฉบับที่รายงานผลลัพธ์ของการรักษาริดสีดวงทวารด้วย การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) โดยพบว่าในรายที่ลักษณะโรคเอื้ออำนวย วิธีการรักษานี้สามารถช่วยบรรเทาอาการของโรค และอาจมีข้อดี เช่น อาการปวดหลังผ่าตัดน้อยลง ลดความจำเป็นในการใช้ยาแก้ปวดกลุ่มมอร์ฟีน (opioids) และสามารถกลับไปใช้ชีวิตหรือทำงานได้เร็วขึ้น เมื่อเทียบกับการผ่าตัดตัดริดสีดวงในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม
ผศ.นพ.ปุณวัฒน์ จันทรจำนง ได้มีส่วนร่วมในการศึกษาผลลัพธ์ของการรักษาริดสีดวงทวารด้วย RFA และเผยแพร่ผลงานวิจัยในวารสารวิชาการทางการแพทย์
ดูผลงานวิจัยและบทความวิชาการเพิ่มเติม

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) แตกต่างกันอย่างไร?

ปัจจุบันมีทางเลือกในการรักษาริดสีดวงทวารหลายรูปแบบ โดยการรักษาด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) และการรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) เป็นสองทางเลือกที่ได้รับความสนใจในผู้ป่วยบางราย
แม้ทั้งสองวิธีจะอยู่ในกลุ่มการรักษาแบบแผลน้อย แต่มีหลักการรักษาและข้อพิจารณาที่แตกต่างกัน

หลักการรักษา

การรักษาด้วยเลเซอร์ใช้พลังงานเลเซอร์ส่งเข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวง เพื่อให้เกิดการหดตัวของเนื้อเยื่อและลดการไหลเวียนเลือดภายในหัวริดสีดวง
ส่วนการรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) ใช้พลังงานคลื่นความถี่วิทยุส่งเข้าสู่เนื้อเยื่อริดสีดวง ทำให้เกิดการหดตัวของเนื้อเยื่อและลดขนาดของหัวริดสีดวงในลักษณะที่แตกต่างกันตามกลไกของพลังงานที่ใช้

ลักษณะของริดสีดวงที่เหมาะสม

ทั้งเลเซอร์และ RFA มักใช้ในผู้ป่วยริดสีดวงทวารระยะที่ 2 และระยะที่ 3 บางราย
อย่างไรก็ตาม ความเหมาะสมของแต่ละเทคนิคขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ขนาดของหัวริดสีดวง
• จำนวนหัวริดสีดวง
• อาการหลักของผู้ป่วย
• ประสบการณ์ของแพทย์ผู้รักษา

ระยะพักฟื้น

ทั้งสองวิธีมักมีระยะพักฟื้นสั้นกว่าการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน
และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ค่อนข้างเร็วเมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบตัดหัวริดสีดวงออก
ความเจ็บปวดหลังการรักษา
โดยทั่วไป ทั้งเลเซอร์และ RFA มักทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อน้อยกว่าการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน
อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยยังสามารถมีอาการปวด บวม หรือรู้สึกไม่สบายบริเวณที่รักษาได้ และระดับอาการแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

ข้อจำกัดของแต่ละวิธี

แม้ทั้งเลเซอร์และ RFA จะเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ แต่ไม่ได้เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
ในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงภายนอก ริดสีดวงภายในขนาดใหญ่มาก ริดสีดวงภายในระยะที่ 4 หรือมีภาวะแทรกซ้อนบางอย่าง การผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐานอาจยังเป็นแนวทางที่เหมาะสมกว่า
นอกจากนี้ ผู้ป่วยบางรายอาจมีโอกาสกลับเป็นซ้ำหรือจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติมในอนาคต ไม่ว่าจะเลือกใช้เทคนิคใดก็ตาม

แล้วควรเลือกวิธีใด?

ไม่มีวิธีรักษาใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน
การพิจารณาวิธีรักษาที่เหมาะสมควรพิจารณาจากลักษณะของโรค ความรุนแรงของอาการ ความคาดหวังของผู้ป่วย และการประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

การเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคในผู้ป่วยแต่ละราย

เป้าหมายสำคัญที่สุดไม่ใช่การเลือกเทคโนโลยีใดเทคโนโลยีหนึ่ง แต่คือการเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละคน

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) เจ็บไหม?

นี่เป็นหนึ่งในคำถามที่ผู้ป่วยถามบ่อยที่สุดก่อนตัดสินใจรักษา
คำตอบคือ

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการปวดหลังการรักษาน้อยกว่าการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่เจ็บเลย

ระดับความเจ็บปวดแตกต่างกันในผู้ป่วยแต่ละราย ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ระยะของริดสีดวง
• จำนวนและขนาดของหัวริดสีดวง
• เทคนิคที่ใช้ในการรักษา
• การตอบสนองของร่างกายแต่ละบุคคล

หลังทำเลเซอร์ริดสีดวง และ RFA เจ็บไหม?

ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจมีอาการ

• ระคายเคืองบริเวณทวารหนัก
• รู้สึกตึงหรือบวมเล็กน้อย
• ปวดหรือแสบเล็กน้อยขณะขับถ่ายในช่วงแรก
• มีเลือดซึมเล็กน้อยในช่วงแรกหลังการรักษา

อาการเหล่านี้มักเป็นเพียงชั่วคราวและค่อย ๆ ดีขึ้นตามกระบวนการหายของเนื้อเยื่อ

ต้องพักฟื้นกี่วัน?

โดยทั่วไป ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับไปทำกิจวัตรประจำวันได้ค่อนข้างเร็วเมื่อเทียบกับการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน
อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาพักฟื้นแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และไม่มีตัวเลขที่ใช้ได้กับผู้ป่วยทุกคน

ความจริงที่ผู้ป่วยควรรู้

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) ไม่ได้หมายความว่า "ไม่เจ็บ"
แต่การรักษากลุ่มนี้มักช่วยลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อและลดระยะพักฟื้นเมื่อเทียบกับการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน
การพิจารณาวิธีรักษาที่เหมาะสมจึงควรพิจารณาจากลักษณะของโรคและการประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก ไม่ใช่พิจารณาจากเรื่องความเจ็บปวดเพียงอย่างเดียว

ขั้นตอนการรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

การรักษาด้วย เลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) และ คลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) เป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery) สำหรับผู้ป่วยที่เหมาะสม โดยขั้นตอนการรักษาอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามลักษณะของโรคและเทคนิคที่เลือกใช้

1. ตรวจประเมินโดยศัลยแพทย์

แพทย์จะซักประวัติ ตรวจร่างกาย และประเมินระยะของริดสีดวงทวาร เพื่อยืนยันการวินิจฉัยและพิจารณาว่าผู้ป่วยเหมาะกับการรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) หรือไม่

2. วางแผนการรักษา

หลังการประเมิน แพทย์จะอธิบายทางเลือกในการรักษา รวมถึงข้อดี ข้อจำกัด และผลลัพธ์ที่คาดหวัง เพื่อร่วมกันวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

3. ทำหัตถการ

แพทย์จะใช้พลังงานเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) รักษาหัวริดสีดวงตามตำแหน่งที่มีปัญหา โดยมีเป้าหมายเพื่อทำให้หัวริดสีดวงหดตัวและลดอาการของโรค

4. พักฟื้นและสังเกตอาการ

หลังการรักษา ผู้ป่วยจะพักสังเกตอาการตามระยะเวลาที่เหมาะสม เพื่อประเมินอาการปวด เลือดออก และความพร้อมก่อนกลับบ้าน

5. กลับบ้านและติดตามผล

โดยทั่วไป ผู้ป่วยจะพักรักษาตัวในโรงพยาบาล อย่างน้อย 1 คืน และสามารถกลับบ้านได้เมื่ออาการคงที่ แพทย์จะนัดติดตามอาการและประเมินผลการรักษาตามความเหมาะสม

หลังการรักษาต้องพักฟื้นนานไหม?

หนึ่งในเหตุผลที่ผู้ป่วยหลายรายสนใจการรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) คือการลดระยะพักฟื้นเมื่อเทียบกับการผ่าตัดริดสีดวงแบบมาตรฐาน
อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาการฟื้นตัวอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับ

• ระยะของริดสีดวง
• จำนวนและขนาดของหัวริดสีดวง
• เทคนิคที่ใช้ในการรักษา
• การตอบสนองของร่างกายแต่ละบุคคล

สามารถกลับไปทำงานได้เมื่อไร?

ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถกลับไปทำงานหรือทำกิจวัตรประจำวันได้ค่อนข้างเร็วหลังการรักษา
อย่างไรก็ตาม หากเป็นงานที่ต้องใช้แรงมาก ยกของหนัก หรือมีการนั่งต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจจำเป็นต้องใช้เวลาพักฟื้นเพิ่มเติมตามความเหมาะสม
แพทย์จะให้คำแนะนำเป็นรายบุคคลตามลักษณะงานและอาการหลังการรักษา

สามารถออกกำลังกายได้เมื่อไร?

ในช่วงแรกหลังการรักษา ควรหลีกเลี่ยง

• การยกน้ำหนัก
• การออกกำลังกายหนัก
• กิจกรรมที่เพิ่มแรงดันในช่องท้อง

เมื่ออาการปวดและอาการบวมลดลง ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักสามารถกลับไปออกกำลังกายได้ตามลำดับ โดยควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ผู้รักษา

สามารถขับถ่ายอุจจาระได้ตามปกติหรือไม่?

ผู้ป่วยส่วนใหญ่สามารถขับถ่ายอุจจาระได้ตามปกติหลังการรักษา
อย่างไรก็ตาม ในช่วงแรกอาจมีอาการ

• ระคายเคืองเล็กน้อย
• ปวดหรือแสบขณะถ่ายอุจจาระ
• มีเลือดซึมเล็กน้อย

อาการดังกล่าวมักค่อย ๆ ดีขึ้นตามกระบวนการฟื้นตัวของเนื้อเยื่อ
เพื่อช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปได้ง่ายขึ้น ควร

• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• รับประทานอาหารที่มีกากใยสูง
• หลีกเลี่ยงการเบ่งถ่าย
• ใช้ยาระบายตามคำแนะนำของแพทย์หากจำเป็น

สิ่งที่ผู้ป่วยควรรู้

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) ไม่ได้หมายความว่าสามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติทันทีในทุกคน แม้ผู้ป่วยจำนวนมากจะฟื้นตัวได้ค่อนข้างเร็ว แต่ระยะเวลาการพักฟื้นขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและการตอบสนองของร่างกายแต่ละบุคคล
การปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเหมาะสมจะช่วยให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างราบรื่นและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจพบได้หลังการรักษาด้วยเลเซอร์
และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

การรักษาด้วยเลเซอร์และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) เป็นทางเลือกในการรักษาริดสีดวงทวารที่มีการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อน้อยกว่าการผ่าตัดแบบตัดหัวริดสีดวงออก
อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับหัตถการทางการแพทย์ทุกชนิด ยังคงมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือผลลัพธ์ที่ไม่เป็นไปตามที่คาดหวังได้

เลือดออกหลังการรักษา

ผู้ป่วยบางรายอาจมีเลือดซึมเล็กน้อยจากบริเวณที่รักษาได้ โดยเฉพาะในช่วง 1–2 สัปดาห์แรกหลังการผ่าตัด ซึ่งเป็นช่วงที่เนื้อเยื่อริดสีดวงค่อย ๆ ฝ่อและหลุดลอกตามกระบวนการหายของแผล จึงอาจมีเลือดซึมปริมาณเล็กน้อยร่วมกับอาการระคายเคืองหรือแสบบริเวณทวารหนักได้
อาการดังกล่าวมักเป็นภาวะที่พบได้ในระยะพักฟื้นและจะค่อย ๆ ดีขึ้นตามลำดับ อย่างไรก็ตาม หากมีเลือดออกปริมาณมาก เลือดออกต่อเนื่อง มีลิ่มเลือดจำนวนมาก หรือมีอาการหน้ามืด เวียนศีรษะ ควรรีบติดต่อโรงพยาบาลหรือพบแพทย์ทันที

อาการบวมและระคายเคือง

หลังการรักษาอาจมีอาการ

• บวมเล็กน้อย
• รู้สึกตึงบริเวณทวารหนัก
• ระคายเคืองหรือไม่สบายบริเวณที่รักษา

อาการเหล่านี้มักค่อย ๆ ดีขึ้นตามระยะเวลาการฟื้นตัวของเนื้อเยื่อ

ก้อนริดสีดวงยุบไม่หมด

แม้การรักษาจะช่วยลดขนาดของหัวริดสีดวงได้ในผู้ป่วยส่วนใหญ่ แต่ผู้ป่วยบางรายอาจยังคงมีก้อนริดสีดวงเหลืออยู่บางส่วน โดยเฉพาะในกรณีที่ริดสีดวงมีขนาดใหญ่หรือมีหลายหัวตั้งแต่ก่อนการรักษา

อาจจำเป็นต้องได้รับการรักษาเพิ่มเติม

ผู้ป่วยบางรายอาจต้องได้รับการรักษาซ้ำ หรือพิจารณาทางเลือกอื่นเพิ่มเติม หากอาการยังคงอยู่หรือผลลัพธ์ไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง
การตัดสินใจขึ้นอยู่กับลักษณะของโรคและการประเมินโดยแพทย์ผู้รักษา

การกลับเป็นซ้ำของริดสีดวง

เช่นเดียวกับการรักษาริดสีดวงทุกวิธี การกลับเป็นซ้ำสามารถเกิดขึ้นได้
โดยเฉพาะในผู้ที่ยังมีปัจจัยเสี่ยงเดิม เช่น

• ท้องผูกเรื้อรัง
• เบ่งถ่ายเป็นประจำ
• ใช้เวลาในห้องน้ำนาน
• รับประทานกากใยอาหารไม่เพียงพอ

การปรับพฤติกรรมการขับถ่ายและดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสมมีส่วนสำคัญในการลดโอกาสกลับเป็นซ้ำในระยะยาว

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้ไม่บ่อย

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากการรักษาด้วยเลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุ (RFA) พบได้ไม่บ่อย แต่ผู้ป่วยควรได้รับข้อมูลที่ครบถ้วนก่อนตัดสินใจรักษา
การเลือกผู้ป่วยตามข้อบ่งชี้ การวางแผนการรักษาที่ถูกต้อง และการติดตามอาการหลังการรักษาอย่างเหมาะสม เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเพิ่มโอกาสประสบความสำเร็จในการรักษา

งานวิจัยและหลักฐานทางการแพทย์เกี่ยวกับการผ่าตัดริดสีดวงแบบแผลเล็ก

การผ่าตัดริดสีดวงแบบแผลเล็ก เช่น การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ (Laser Hemorrhoidoplasty) และ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) ได้รับความสนใจเพิ่มขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เนื่องจากเป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับผู้ป่วยริดสีดวงทวารบางราย โดยมีเป้าหมายเพื่อลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อ ลดอาการปวดหลังผ่าตัด และช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น
อย่างไรก็ตาม การวางแผนรักษาไม่ได้ขึ้นอยู่กับเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาร่วมกับระยะของโรค ขนาดของหัวริดสีดวง ความรุนแรงของอาการ และปัจจัยเฉพาะของผู้ป่วยแต่ละราย

หลักฐานทางการแพทย์จากต่างประเทศ

มีการศึกษาทางการแพทย์จากหลายประเทศที่ประเมินผลลัพธ์ของ Laser Hemorrhoidoplasty และ Radiofrequency Ablation (RFA) ในการรักษาริดสีดวงทวาร โดยพบว่าในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม ทั้งสองเทคนิคสามารถช่วยลดอาการเลือดออก ลดการยื่นของหัวริดสีดวง และบรรเทาอาการของโรคได้
นอกจากนี้ หลายการศึกษารายงานว่าเทคนิคการผ่าตัดแบบแผลเล็กอาจมีข้อดี ได้แก่

• อาการปวดหลังผ่าตัดลดลงในผู้ป่วยบางราย
• ลดความจำเป็นในการใช้ยาแก้ปวดชนิดแรง (Opioids) ในบางการศึกษา
• ฟื้นตัวและกลับไปทำกิจวัตรประจำวันหรือทำงานได้เร็วขึ้น
• มีการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อรอบข้างน้อยกว่าเมื่อเทียบกับการผ่าตัดบางรูปแบบ

อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ของการรักษาอาจแตกต่างกันตามลักษณะของโรค เทคนิคการผ่าตัด ประสบการณ์ของศัลยแพทย์ และระยะเวลาการติดตามผล

การเลือกผู้ป่วยเป็นปัจจัยสำคัญ

แนวทางเวชปฏิบัติจากสมาคมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักหลายแห่งทั่วโลกให้ความสำคัญกับ การเลือกผู้ป่วยที่เหมาะสม (Patient Selection) เนื่องจากเป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่อความสำเร็จของการรักษา
โดยทั่วไป

• Laser Hemorrhoidoplasty และ Radiofrequency Ablation (RFA) อาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ป่วยริดสีดวงทวารระยะที่ 2 และผู้ป่วยระยะที่ 3 บางรายที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม
• การผ่าตัดตัดริดสีดวง (Hemorrhoidectomy) ยังคงเป็นมาตรฐานการรักษาที่สำคัญ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีริดสีดวงขนาดใหญ่ ริดสีดวงระยะที่ 4 หรือมีองค์ประกอบของริดสีดวงภายนอกเด่น

ดังนั้น การประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจึงมีบทบาทสำคัญในการวางแผนรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

งานวิจัยของ ผศ.นพ.ปุณวัฒน์ จันทรจำนง

ผศ.นพ.ปุณวัฒน์ จันทรจำนง ได้มีส่วนร่วมในการศึกษาผลลัพธ์ของ การรักษาริดสีดวงทวารด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation; RFA) และเผยแพร่ผลงานวิจัยในวารสารวิชาการทางการแพทย์
ผลการศึกษารายงานว่า ในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม การรักษาด้วย RFA สามารถให้ผลลัพธ์ที่ดีในการบรรเทาอาการของโรค พร้อมทั้งมีแนวโน้มช่วยลดอาการปวดหลังผ่าตัด ลดความจำเป็นในการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม Opioids และช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปทำกิจวัตรประจำวันหรือทำงานได้เร็วขึ้นเมื่อเทียบกับการผ่าตัดตัดริดสีดวงในกลุ่มผู้ป่วยที่ศึกษา
ดูผลงานวิจัยและผลงานวิชาการทั้งหมด

สิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยควรทราบ

ไม่มีวิธีรักษาใดที่เหมาะกับผู้ป่วยทุกคน การเลือกแนวทางการรักษาควรอาศัยการประเมินร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้ป่วย โดยคำนึงถึงระยะของโรค ความรุนแรงของอาการ ลักษณะของริดสีดวง โรคร่วม ความคาดหวังของผู้ป่วย รวมถึงข้อดีและข้อจำกัดของการรักษาแต่ละวิธี เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่เหมาะสมที่สุดในผู้ป่วยแต่ละราย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการรักษาริดสีดวงด้วยเลเซอร์

และคลื่นความถี่วิทยุ (RFA)

ดูแลโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ผู้ป่วยริดสีดวงทวารแต่ละรายมีลักษณะของโรคและความต้องการที่แตกต่างกัน การประเมินโดยศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนักจะช่วยเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการรักษาแบบไม่ผ่าตัด การรัดยาง การผ่าตัดด้วยเลเซอร์ การรักษาด้วยคลื่นความถี่วิทยุ หรือการผ่าตัดตัดริดสีดวง
ผศ.นพ.ปุณวัฒน์ จันทรจำนง เป็นศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก และอาจารย์แพทย์ประจำคณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มีประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยโรคลำไส้ใหญ่และทวารหนัก พร้อมทั้งมีผลงานวิจัย การฝึกอบรมจากต่างประเทศ และการมีส่วนร่วมในงานวิชาการด้านศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนักอย่างต่อเนื่อง

คุณวุฒิ

• ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านลำไส้ใหญ่และทวารหนัก
• ผู้ช่วยศาสตราจารย์ (Assistant Professor)
• อาจารย์แพทย์ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล
• อาจารย์ผู้ฝึกอบรมแพทย์ประจำบ้านต่อยอดสาขาศัลยศาสตร์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ประสบการณ์วิชาการและการฝึกอบรมต่างประเทศ

• Memorial Sloan Kettering Cancer Center (USA)
• Seoul St. Mary's Hospital (South Korea)
• National Cancer Center East (Japan)
• Radiofrequency Ablation Training for Hemorrhoid Treatment, Cologne, Germany (2022)

ผลงานวิจัยและงานวิชาการ

• มีผลงานวิจัยเกี่ยวกับการรักษาริดสีดวงทวารด้วยคลื่นความถี่วิทยุ (Radiofrequency Ablation, RFA)
• ผู้เขียนและผู้ร่วมวิจัยในวารสารวิชาการทั้งในประเทศและต่างประเทศ
• ผู้ทรงคุณวุฒิพิจารณาบทความวิชาการ (Peer Reviewer)
• วิทยากรในการประชุมและหลักสูตรฝึกอบรมด้านศัลยกรรมลำไส้ใหญ่และทวารหนัก

ต้องการประเมินว่าจำเป็นต้องผ่าตัดหรือไม่?